domingo, 30 de enero de 2011

Três XII


XII

A Uxia e o Pau

Uxia combinou com o Pau às dezessete horas na praia da Malvarossa, a subida das temperaturas fazia agradável despir-se e deitar-se numa toalha para que o sol nos fornecesse.

Deitada de barriga no chão olhava com os olhos entreabertos o corpo do Pau, ele excitava o seu interior e sentia um formigar no baixo ventre ao mesmo tempo em que a xoxota ficava umedeada. “Teria ele os mesmos sentimentos? Porque não arriscar?”.

Sem pensar mais pôs-se acima dele e depois de dois beijos nos que apenas roçaram os lábios começaram a beijar-se apaixonalmente. Quando pararam ele diz “Obrigado”

“Obrigado?”

“Sim, eu sou moito envergonhado e não sabia que fazer ou dizer porque gosto de ti, estou a endoidecer e já não sabia que fazer, e pensava em não voltar a olhar para ti”

“Uf! Uf! Uf!!! Mas eu estou aqui e gosto de ti. Sei que as carências emocionais das nossas famílias e do entorno, provoquem em nós confusão, dúvidas, desconfiança, não acreditar em quem nos quer e acreditar naquele que nos faz as beiras só para passar um momento misturando fluidos”

Continuaram a beijar-se enquanto a luz do dia dava passo a uma obscuridade iluminada pelo luar sobre o mar.

“A minha mãe demora em voltar, vamos para o meu quarto?”



Maruxa e Brais

Ia para três anos desde aquele primeiro encontro para jantar peixe-espada “torrado”, que foi para o lixo, mas que nos pôs frente a frente, olho a olho, lábio a lábio, queixo a queixo, até que os dois corpos se fundiam num só, entrelaçando as extremidades até a evasão, e o não pensar.

Ia para dois anos e meio de a fogosidade dos seis primeiros meses, passava o tempo, e passava “tão depressa que não se pára a falar com ninguém”, ia para um ano que Maruxa deixara de trabalhar na peixaria, ia para seis meses da gravidade de Maruxa; e estavam a viver nessa quase-normalidade que dá a monotonia do decorrer do tempo, as situações repetem-se dia a dia, obrigando assim a viver no costume.

Mas é moito fina a linha que está a separar o êxito do fracasso, como já dizera Shackleton na sua viagem a Antártida; decaído e com aparença triste assim chegou a almoçar Brais.

- O escritório fecha no fim do mês.

Os anos adicados ao mesmo permitíranlhe pagar a Segurança Social e ter direito a doze meses de ordenado e tempo para procurar outro trabalho, mais a sua idade nâo ser tarefa doada.

....

Berta e X

O trabalho no Tarrafal já era monótono, conhecia o dia a dia da vila, das suas gentes. Depois de uns meses e próxima a chegar a época das chuvas, Berta voltava a sentir a necessidade de trocar, mudar, de continuar o seu percurso, esperar a comunicação da recisâo uma vez rematada a época seca dava-lhe o empurrão necessário para fazer de novo as malas.

Nos últimos meses posso poupar dinhiero suficiente para tentar sair das ilhas caminho da Europa. Esse destino onde vivem bem, o lugar em que poderia ter tudo aquilo que via pela televisão, um bom carro, uma casa com jardim, roupa para cada evento ao que ir, tocar no B. Leza de Lisboa apresentando o seu disco “Cavaquinho blues”, teria diferentes amantes e algum dia voltaria para Châ.

- Bom dia, queria tomar uma bica

- Eh? Que! – exclamou enquanto voltava a realidade do balcão do bar.

- Uma bica, faz favor.

- Não, sinto, mas eu tenho que ir. De a serio, sinto. Até logo.

Deixou em cima do balcão o avental e o pano e saiu caminho do seu quarto no segundo andar. Em quanto tomava um duche ouviu berrar o seu nome pelo chefe do restaurante, quem foi ao local perante as petições do cliente.

- Berta!!!!!

- Não sei que passou. Eu nâo lhe fez nada, só pedi uma bica.

Meia hora depois com a mala preparada, apresentou-se perante o patrão, contou lhe a sua intenção necessidade de seguir caminho <<>>.

Receveu o dinheiro correspondente e depois da despedida, foi à procura de um “aluguer” para a cidade de Praia.

As quatro da tarde estava no cais do porto à procura de uma embarcação caminho da Europa.
...

miércoles, 15 de diciembre de 2010

Kankouran XVII - Aiwa

“Aiwa”

En breve hará tres años que recuperé la relación con Aiwa. Corría el año 93 en Madrid y hacía pocos meses que iniciara el periplo profesional en la capital y un día en Gran Vía se vio cumplido un deseo que ya llevaba meses llamando.

La evolución personal, los cambios de destino y sobre todo la revolución tecnológica con  los avances en microfísica y tecnología de materiales, hizo que nos fuéramos distanciando hasta prácticamente ignorarnos.

Pero todos esos avances o medios no se encuentran del todo accesibles, o más bien nada, en Guinea Bissau, por lo que vuelven inconscientemente a nuestra mente, aquello que nos rodeaba hacía años, que si que de una forma inconsciente se retoma la relación de Aiwa, que sorprendentemente estaba aún disponible.

En Bissau casi todas las noches al ir para cama inicio el reencuentro con Aiwa, a veces con dificultad, pero habla en español, relata las noticias de última hora y debate sobre algo hasta que uno entra en el mundo del sueño que no de los sueños, aunque por momentos es difícil de entender porque le falla la voz y las palabra se entrecortan. Pero poco antes del amanecer ahí continúa para que con dificultad relatar las noticias de primera hora de la mañana.

Aiwa es una radio K7, walkman que a pesar de transcurrir su período de garantía y próximo a cumplir los 18 años o ya cumplidos, al desconocer donde estaba en el 92, que trae a través de sus auriculares hasta el bairro de Luanda las ondas de Radio Nacional de España desde su sede en Las Palmas.

 

Bissau 15 de diciembre de 2010.

 

 

miércoles, 8 de diciembre de 2010

Kankouran XVI - Cardán

“Cardán”

Dentro del guieneense o kriol de Guinea Bissau nos encontramos con la expresión bo karda kabelu empleada para comunicar que alguien, generalmente una mujer, añade o une o sobrepone piezas independientes o una sola pieza de cabello artificial o natural; vamos que va a la peluquería o a la casa de la vecina y se pone unas extensiones o una peluca. Esta actividad es prácticamente inevitable dentro de los actos previos y preparatorios de actos sociales como los casamientos.

Pero lo que en kriol tratan como una añadidura al pelo natural, en español lo emplean para una actividad que se realiza sobre el propio; así cardar es peinar el pelo desde la punta a la raíz para que quede más hueco de acuerdo con el diccionario on line wordreference.com, con el mismo objetivo de mejorar la apariencia física de su cabello ante un acto social y el público en general. Por lo que hasta que llega el momento del evento se trata de proteger el resultado del cardado.

Cá en Bissau hay otro cardán, que al oírlo evoca al cardao que se hacía las mujeres en los años setenta poniéndose los rulos, dándole vueltas al cabello, más este cardán lo que hace es unir los dos ejes de un vehículo con el objetivo de trasmitir el movimiento de rotación del eje delantero al trasero y formando parte del árbol de transmisión permitir que el vehículo se desplace, y que este nos traslade al acto social correspondiente. Pero este cardán también ha de protegerse y prepararlo ya que en caso de rotura de una cruceta, el árbol de transmisión se cae y el vehículo se detiene y uno puede llegar tarde al evento.

Lo mejor es que antes de una boda se revisen y preparen el cardán, karda y cardao, y si falla el primero, la solución es quitar las piezas de la transmisión y empleando las marchas 4 x 4 continuar a una velocidad no superior a ochenta y llegar con la karda.


Bissau, 8 de diciembre.

sábado, 6 de noviembre de 2010

Kankouran XV- Bissau Halloween

“Bissau Halloween”

Desde finales del siglo XX se ha ido trasladando a Europa la celebración de la noche Halloween exportada de US y Canada, para que los jóvenes se disfracen y salgan por la noche con el objeto de amedentrar a viandantes y ocupantes de viviendas, y en algún caso a cambio de algún presente; y así, la noche del 31 de octubre o las del 1 y 2 de noviembre han dejado de ser aquellas en las que se paseaba “A Santa Compaña”, procesión de almas en pena, por los caminos, a cuyas íbamos en Pobra de Trives a la espera de su paso mientras las historias contadas con argumentos basados en lo sobrenatural creaban el ambiente adecuado.

En Guinea Bissau también existe esta tradición, todavía sin importar el merchandising de Halloween.

El día de difuntos, dos de noviembre, la gente se desplaza hasta los cementerios católicos a depositar flores, o lo más habitual, por ser más económicas, coronas con elementos no naturales pero que dan colorido y cumplen el objetivo de ofrecimiento al difunto a un coste ajustado a las posibilidades del ofecerente, y asimismo colocar alguna vela. Ante la tumba permanece el que hace la ofrenda, familiar o amigo o encomendado, y espera hasta que se consuma un poco la vela y antes de marchar procede al quemado de algún elemento de la corona con el objetivo de que esta no sea deseada como objeto de usurpación para su posterior reventa. Mientras algunos niños desde los muros observan la evolución del quemado de las velas.

Llegado el momento oportuno y ya cuando el que ha depositado la vela por lo general alguno de los observadores del muro se mueve a retirar lo que quede de la vela. Más tarde poco después de que la oscuridad impida la visión algún grupo de niños se desplaza por el barrio golpeando dos trozos de metal cantando algo parecido a “Ave Ave María pelamos pedimos no nome de Jesús”, y se desplazan de casa en casa pidiendo.

Pero ya más entrada la noche, pueden aparecer personajes de mayor edad celebrando la noche de difuntos bissauguineana, con un cántico parecido al siguiente:

Pelamor pelamor de Deus
Mansi na rúa como galo grande

Peamor pelamor de Deus
Mansi na rúa como galo grande

Su ca abri nu porta
No na rombau varanda

El cual viene a decir que Por el amor por el amor de Dios/ Amanece en la calle como gallo grande/Si no abres la puerta arramplamos con la balconada. La cosa parece más seria, así que si uno no quiere encontrarse con que le han llevado algo del exterior de la vivienda, como si se tratase de los mismos espíritus que la noche de San Xoán se llevan verjas y carros en Vilanova de Arousa, puede optar por salir y entregar algo o tratar de negociar la entrega para otro año, claro está que la aceptación del aplazamiento no podrá evitar oír alguna expresión con el objeto de potenciar la superstición como “gatu pretu bade bu kama” (un gato negro se oculta bajo tu cama). Ala tu mismo.

Bissau 6 de noviembre

miércoles, 3 de noviembre de 2010

Kankouran XIV- Labakrús

“Laba-krús”

Teresa Montenegro en su obra “Kriol Ten” define esta expresión empleada en Guinea Bissau, como la lluvia que cae a principios de noviembre, por el día de los fieles difuntos, y que se considera que marca el fin del período de lluvias “vem lavar as cruzes dos túmulos e despois vai-se embora de vez”.

Suponemos que con los años ha ido variando el inicio tan preciso de la última lluvia, ya sea porque recurramos al cambio climático para justificar el mismo o porque a nivel temporal dicho día se reajuste con el movimiento de rotación y traslación con los conocidos como años bisiestos, el caso es que a la última lluvia debemos darle un margen de veinticuatro horas ya sea para que comience el día uno de noviembre finalizando el dos, o que se inicie en este y finalice el tres.

Lo preferible para los practicantes de la religión católica es que comience la tarde del uno finalizando la madrugada del dos, de forma que cuando se trasladan al cementerio a depositar las coronas, las tumbas y las cruces están lavadas por acción de la naturaleza. Pero ayer dos de noviembre a las siete de la tarde, ya entrando la oscuridad y después de que las personas se desplazaran al cementerio a depositar las coronas, “o seu limpo” el cielo no presentaba ninguna nube, lo que parecía amenazar que la tradición se cumpliera, mas a partir de la típica hora que sigue a la cena el viento hizo su aparición seguido de “Maria di pe kumpridu”, la lluvia, que continúo hasta la salida del sol del día tres de noviembre.

Así la previsión para 2011 es que la última lluvia se inicie ya entrada la noche del día dos anticipándose veinticuatro horas o reajustándose en el 2012, que es el próximo año bisiesto.

En Bissau a las 19.40 del 3 de noviembre, noche, sin luz de luna y sin saber si hay nubes que amenacen lluvia, si “seu tindji”.

jueves, 28 de octubre de 2010

Kankouran XIII- Modja boka

“Modja boka”

De acuerdo con el diccionario guineense portugués esta expresión significa “estar humedecido; recibir líquido sobre si”, por lo que hay distintas situaciones en las que uno puede acabar en Guinea Bissau modja boka. La habitual es que le sorprenda a uno una tormenta tropical con viento, de forma que uno puede acabar empapado de agua en estado líquido, con independencia del lugar en que se cobije a no ser que sea interior de una construcción o vehículo en buen estado, en donde el agua no puede entrar y por tanto no mojar a lo que se encuentra en el interior.

De vez en cuando, uno acaba modja boka, porque una vez que ha finalizado o bajado de intensidad la lluvia, se desplaza todo confiado por la calle dando pequeños saltos al estilo Jack Nicholson en “Peor imposible”, pero en este caso para esquivar los charcos de mayor tamaño, y un vehículo pasa, y no necesariamente a mucha velocidad pero si con decisión atraviesa un pequeño embalsamiento de agua, la cual sale disparada hacia arriba hasta que por efecto de la gravedad y desplazamiento de proyectiles acaba impactando encima del cuerpo del transeúnte que tanto se esforzaba en no mojarse poco más que hasta el tobillo.

Cá en Guinea Bissau existe la expresión “Utru parti kai riba di pedra, i nasi i seka pabia kau ka modja”, que en una interpretación muy libre, significaría que si te cae un trozo encima de una piedra saldrá seco porque no esta mojado, la piedra es un sólido por tanto no moja. Así también como cosas obvias, dentro de una vivienda no te entrará la lluvia ni en un vehículo no descapotado tampoco. Más estas evidencias a veces aquí son falseadas, lo que permite el avance a la verdad si seguimos el principio de falsabilidad de Karl Popper.

Un primer ejemplo demostrado empíricamente ha sido que en una vivienda ha entrado el agua a través del suelo, o mejor expresado, el agua ha brotado entre las juntas de las baldosas de la vivienda, de forma que uno llega a casa después de una gran tormenta y se encuentra con un charco de agua en el medio de una dependencia, y mira hacia arriba y esta seco, a los lados igual, el agua no caído ha brotado. El agua acumulada en el subsuelo en que se ubica la vivienda y la ausencia de un buen drenaje hace que busque una salida por muy inusual que parezca.

Otro ejemplo, que acabo de poder experimentar, es que desplazándome con el vehículo he llegado a casa modja boka. Después de la correspondiente tormenta uno se desplaza en el vehículo a una velocidad moderada puesto que todavía puede haber en la calle unos veinticinco centímetros de agua, dependiendo de la zona, el aumento de humedad en el interior del vehículo y el cese de la lluvia en el exterior invita a bajar la ventanilla del auto; pero uno no puede relajarse, porque en el momento que estaba próximo a salir de un embalsamiento de agua un “toca toca” (furgonetas dedicadas al trasporte colectivo de personas) entra en la misma con velocidad y decisión, de forma que no provoca que el agua se desplace horizontalmente sino que se eleva iniciando una trayectoria que la lleva a introducirse por la ventanilla del vehículo que circulaba en dirección contraria dejando al conductor modja boka.

Bissau 28 de octubre de 2010

sábado, 16 de octubre de 2010

Kankouran XII - Derechos de autor

“Derechos de autor”

Desde finales del siglo pasado se ha ido extendiendo la aplicación de los derechos de autor y la correspondiente explotación de los mismos, para lo cual la legislación a aplicar abarca situaciones distintas.

Una de ellas es en la que los derechos de explotación de lo que se produce o genera por una persona son de la empresa que lo contrata, al estar esta circunstancia recogida en el mismo contrato.

Si aplicamos esto a los jugadores de fútbol y los clubs que los contratan, es obvio que los goles que consiguen los jugadores suben al marcador de su equipo, y que es éste el que vence el encuentro gracias a los tantos de los que son autores sus jugadores. Pero, ¿que ocurre cuando ese tanto o gol se realiza en propia puerta? Las reglas que rigen dicho juego a nivel mundial indican que dicho tanto o gol debe subir al marcador del equipo atacante en dicha portería, es decir, el marcador reflejará a favor de cada equipo las veces que el balón atraviesa la línea de la portería contra la que cada equipo ataca, con independencia del equipo al que pertenece el autor.

Esto parece ir en contra de una aplicación estricta de los derechos de autor, el gol es realizado por un jugador que pertenece a un equipo que es el que se beneficia de que sea el autor de los tantos, y para eso le paga, por lo que el tanto debe subir siempre al marcador del equipo al que pertenece el jugador, con independencia de la portería. Y así fue como aplicando la legislación de derechos de autor podemos entender como el partido que el 18 de septiembre jugaron el Piñor y el CD Trives en Cea, finalizara con un 1-2 y no un 0-3, puesto que al ser uno de los goles en propia puerta, el árbitro determino que dicho tanto subiera a favor del autor del gol, con independencia de la portería.

Lá Galiza Cá Bissau

Bissau, 16 de octubre 2010